In Memoriam Menno Wigman

Dichter Menno Wigman, oud-leerling van het Gymnasium Felisenum, is op donderdag 1 februari aan een dubbele longontsteking overleden. Hij is 51 jaar oud geworden. Menno kampte al jaren met een zwakke gezondheid; in 2014 belandde hij al eens op de intensive care vanwege een hartkwaal. Het verval van zijn lichaam versterkte de zwaarmoedigheid in zijn gedichten. Hij sprak van ‘een tikkende tijdbom’ en een ‘gesloopt lichaam’, dat ook in creatief opzicht een ernstige bedreiging voor hem was. Het maakte hem zelfs onzeker over die grote liefde, de poëzie. De grote waardering voor zijn werk door liefhebbers en critici was daar nauwelijks tegen opgewassen.

Menno Wigman werd in Nederland al jaren gezien als een van de belangrijkste dichters. Zijn laatste bundel, Slordig met geluk, uit 2016, kreeg juichende kritieken. Voor Zwart als kaviaar, uit 2001, kreeg hij de Jan Campertprijs voor poëzie, en in 2015 kreeg hij de Adriaan Roland Holst Penning, een driejaarlijkse oeuvreprijs voor beeldende kunst en poëzie. Van 2012 tot 2014 was hij Stadsdichter van Amsterdam. Een dag voor zijn overlijden werd bekend dat hij is genomineerd voor de Ida Gerhardt Poëzieprijs.

Menno debuteerde al in 1985, een jaar voordat hij eindexamen deed, met Two Poems. De bundel, voorzien van een linosnede van zijn leraar Nederlands Lex ter Braak, kwam uit bij Mercator Press, de uitgeverij van zijn leraar klassieke talen Willem Kramer. Beide leraren bleven belangrijk voor hem: Ter Braak als inspirator om in Amsterdam Nederlands te gaan studeren, en Kramer als uitgever van nog zes bundels.

In 2013 was Menno aanwezig bij het kunstproject Searching for Tiepolo/berichten aan de opvolgers van kunstenares en oud-leerling Birthe Leemeijer, in opdracht van het Gymnasium Felisenum. Voor het project, dat voortleeft als de jaarlijkse Luikjesdag, laat ieder leerling die eindexamen heeft gedaan een tekst achter in een van de 166 luikjes in het plafond van het auditorium. Wie achter een luikje al een bericht aantreft, zal het een bestemming geven zoals door de voorganger is aangegeven. Menno begeleidde de eerste leerlingen bij het schrijven van hun bericht. Hij plaatste bij de opening van het auditorium op 15 maart 2013 het gedicht ‘Puer’ boven het systeemplafond. Onder de titel ‘Puber’ staat dat gedicht in de bundel Dit is mijn dag (2006), en in datzelfde jaar werd het onder de oorspronkelijke titel ‘Puer’ uitgegeven als rijmprent bij Mercator Press.

Nog maar twee maanden geleden was Menno voor het laatst op school. Samen met Birthe kwam hij naar een bijeenkomst over een gedenkstuk voor de in 2015 overleden leraar Nederlands en conrector Edo Velema, die een groot liefhebber was van het werk van Menno en vanuit de school sterk betrokken was bij Searching for Tiepolo/berichten aan de opvolgers. Het gedicht Onbegonnen werk uit de bundel Dit is mijn dag staat centraal in het gedenkstuk, dat aan het eind van dit schooljaar onthuld zal worden. Een dag na het bezoek mailde Menno aan Birthe dat hij het erg eervol vond dat we zijn werk ter nagedachtenis aan Edo Velema gebruiken.

Wij zijn verdrietig over het overlijden van onze oud-leerling Menno, maar dankbaar dat we de poëzie van dichter Menno Wigman binnen het Gymnasium Felisenum kunnen laten voortleven.

Onbegonnen werk

Genoeg. Genoeg. Nu geen gedichten meer.
De dag is als een dag, en dat is dat.

Alleen een gek als ik zoekt naar een woord
dat het gejakker van de tijd ontkracht.

Zo kras ik maar wat op papier van hout.
En jij, mijn vriend, weet dat een kist een kist…

Alles bloeit dood. Het stilst in een gedicht.
Genoeg daarom, genoeg. Mijn pen wordt slap

en jij, mijn vader, rust nu in de lucht.
Hoe breng ik ooit je oogopslag terug?

En waarom is de wereld toch zo wijd
terwijl je as haast in mijn handpalm past?

Geen wetenschap die hierop antwoord geeft.
Had ik het hart, ik zou het onderzoeken

zoals een alpinist zijn blik leegeet.